Địa Chi Dậu (酉): Gà, tháng 8
Địa Chi Dậu (酉) là gì?
Dậu (酉) là Địa Chi thứ mười trong 12 Địa Chi, thuộc hành Kim (金), ứng con Gà, tháng 8 âm lịch và giờ Dậu (17–19h) — lúc mặt trời lặn, gà lên chuồng. Dậu là chi Tứ Vượng (Đào Hoa), đỉnh điểm khí Kim của mùa Thu, thuần và sắc nhất trong các chi Kim.
Tàng Can của Dậu
Dậu là một trong bốn chi đơn khí (cùng Tý, Mão), bên trong chỉ chứa một Tàng Can:
| Chi | Bản khí | Trung khí | Dư khí |
|---|---|---|---|
| Dậu 酉 | Tân 辛 (Âm Kim) | — | — |
Vì chỉ tàng Tân, Dậu là khí Kim tinh thuần — Tân là vàng bạc, châu ngọc, kim loại tinh chế, sắc bén và đẹp. Khi tính Thập Thần, Dậu quy về Tân Kim so với Nhật Chủ. Dậu cũng là Lộc của Tân và Đế Vượng của Canh.
Dậu trong các quan hệ hợp
| Quan hệ | Tổ hợp | Hóa thành |
|---|---|---|
| Lục Hợp | Dậu – Thìn | Kim |
| Tam Hợp Cục | Tỵ – Dậu – Sửu | Kim |
| Tam Hội phương | Thân – Dậu – Tuất | Kim (phương Tây) |
- Trong Lục Hợp, Dậu hợp Thìn hóa Kim — kho Thủy (Thìn) hợp với Kim vượng (Dậu) hóa thành Kim.
- Dậu là trung tâm (Đế Vượng) của Tam Hợp Kim cục Tỵ-Dậu-Sửu: Tỵ (Trường Sinh) – Dậu (Đế Vượng) – Sửu (Mộ), Dậu là vượng thần.
- Dậu cùng Thân, Tuất hội phương Tây Kim — toàn cục khí Kim mạnh nhất.
Dậu trong các quan hệ xung – hình – hại
| Loại | Tổ hợp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lục Xung | Mão – Dậu | Kim – Mộc xung, trục Đông – Tây |
| Lục Hại | Dậu – Tuất | Kim – Thổ tương hại |
| Tam Hình | Dậu – Dậu | Tự hình (Dậu gặp Dậu) |
Lục Xung Mão – Dậu là cặp xung trục Đông – Tây kinh điển: Kim chặt Mộc gay gắt, chủ va chạm, dao kéo, phẫu thuật, thay đổi. Dậu còn là chi tự hình trong Hình – Hại – Phá — gặp một Dậu nữa thì Kim quá sắc tự làm khổ mình, chủ cố chấp hại thân. Dậu không nằm trong tam hình ba chi.
Tính cách người có chi Dậu nổi bật
Khi Dậu hiện rõ trong lá số:
- Tinh tế, cầu toàn: Tân Kim như châu ngọc, người chi Dậu chú trọng chi tiết, làm gì cũng kỹ, đòi hỏi hoàn hảo.
- Sắc sảo, nhạy bén: tư duy bén, phản ứng nhanh, nhìn ra lỗi, giỏi phân tích, phê bình.
- Ưa cái đẹp, chú trọng hình thức: Tứ Vượng Đào Hoa, có gu thẩm mỹ, ăn mặc chỉn chu, sang trọng.
- Mặt trái: dễ khó tính, kén chọn, hay chê; cố chấp về tiểu tiết, lạnh lùng, đòi hỏi cao khiến người khác mệt.
Mùa và khí của Dậu
Dậu ứng tháng 8 (Trọng Thu) và giờ mặt trời lặn — thời điểm Kim vượng cực điểm, khí thu thuần, trời cao mát, vạn vật chín và thu liễm. Mệnh sinh tháng Dậu có Nguyệt Lệnh Kim đương quyền, khí mát lạnh: Nhật Chủ Kim thì rất vượng (dễ quá sắc cần Hỏa luyện), Nhật Chủ Mộc thì bị khắc nặng.
Muốn xem chi Dậu đứng ở trụ nào và tàng Tân sinh khắc Nhật Chủ ra sao, hãy lập lá số Bát Tự hoặc đọc thêm chuyên mục Thiên Can – Địa Chi.
Nguồn tham khảo
- Tam Mệnh Thông Hội (三命通會) — Vạn Dân Anh.
- Tử Bình Chân Thuyên (子平真詮) — Thẩm Hiếu Chiêm.
- Uyên Hải Tử Bình (淵海子平) — Từ Thăng biên.
Câu hỏi thường gặp
Dậu tàng Can gì?
Dậu là chi đơn khí, chỉ tàng duy nhất Tân Kim (辛) — bản khí thuần Kim âm (vàng bạc, châu ngọc). Vì thế Dậu là khí Kim rất tinh thuần, sắc và tinh xảo, không lẫn tạp, dùng chính Tân để tính Thập Thần.
Dậu hợp và xung với chi nào?
Dậu lục hợp Thìn (hóa Kim); tam hợp Tỵ-Dậu-Sửu hóa Kim; tam hội Thân-Dậu-Tuất thành phương Tây Kim. Dậu xung Mão (Mão-Dậu xung), hại Tuất (Dậu-Tuất hại) và Dậu tự hình (Dậu gặp Dậu).
Người có chi Dậu nổi bật thì tính cách thế nào?
Dậu là Kim vượng, một trong Tứ Đào Hoa, tượng con Gà nên người chi Dậu thường tinh tế, cầu toàn, sắc sảo, ưa cái đẹp và chú trọng hình thức. Mặt trái là hơi khó tính, kén chọn, hay phê phán, cố chấp về tiểu tiết.