Trực Phù và Trực Sử trong Kỳ Môn

Trực Phù và Trực Sử là gì?

Trực Phù (直符) và Trực Sử (直使) là cặp "đầu bàn" quan trọng nhất khi lập một bàn Kỳ Môn. Trực Phù là "sao trị" — ngôi sao đứng đầu trong Cửu Tinh, kéo theo tầng sao và tầng thần. Trực Sử là "cửa trị" — cánh cửa đứng đầu trong Bát Môn, kéo theo tầng cửa. Hai mốc này quyết định toàn bộ bàn xoay thế nào, nên định đúng chúng là bước then chốt số một.

Yên Ba Điếu Tẩu Ca tóm gọn nguyên lý: "Cửu Cung gặp Giáp là Trực Phù, Bát Môn Trực Sử tự phân minh. Cửa trên Trực Phù là Trực Sử, mười thời một đổi đáng tin cậy. Trực Phù thường đặt vào thời can, Trực Sử thuận nghịch độn cung đi."

Tuần Phù (旬首): chìa khóa xác định Trực Phù

Vì can Giáp tôn quý nên ẩn (độn) vào một trong sáu can Lục Nghi, theo từng tuần giáp. Can mà Giáp ẩn vào gọi là Tuần Phù (旬首) — và ngôi sao + cửa của tuần phù chính là Trực Phù + Trực Sử gốc.

Cách dùng: xác định giờ hiện tại thuộc tuần giáp nào → tra ra tuần phù → tìm cung mà tuần phù đó đóng trên Địa bàn → sao tại cung đó là Trực Phù gốc, cửa tại cung đó là Trực Sử gốc.

Ví dụ: giờ đang xem là Kỷ Hợi, thuộc tuần Giáp Ngọ (Giáp Ngọ – Ất Mùi – Bính Thân – Đinh Dậu – Mậu Tuất – Kỷ Hợi…). Tuần Giáp Ngọ ẩn ở Tân (辛), nên tuần phù là Tân. Ta tìm cung Tân đóng trên Địa bàn — giả sử ở cung Tốn 4 — thì sao và cửa tại cung Tốn 4 là Trực Phù / Trực Sử gốc. Sau đó mới dời Trực Phù theo can giờ (Kỷ) sang vị trí mới.

Trực Phù "đặt vào thời can" — bước xoay bàn

Sau khi biết Trực Phù gốc, ta dời Trực Phù tới cung chứa can giờ trên Thiên bàn ("Trực Phù thường đặt vào thời can"). Toàn bộ Cửu Tinh xoay theo Trực Phù; Bát Thần cũng bám Trực Phù mà xếp (thuận ở Dương độn, nghịch ở Âm độn). Còn Trực Sử thì đi theo số giờ trong tuần, thuận/nghịch độn cung mà chuyển — Bát Môn xoay theo Trực Sử.

Hai cách xoay (điểm tranh luận giữa các phái): khi dời Trực Phù, có hai trường phái hợp lệ:

• Tuần Thủ Bước Tiến (旬首步進法): đếm số can từ Giáp đến can giờ rồi tiến tuần tự qua các cung (1→2→3…). Đa số app chuyên nghiệp và giáo trình dùng cách này.
• Thời Can Lạc Cung (落宮法): đặt Trực Phù thẳng vào cung mà can giờ đang đóng trên Địa bàn, xoay theo đường Lạc Thư.

Hai cách cho ra bàn khác nhau ở vị trí Trực Phù nhưng đều là phái truyền thống hợp lệ. Nên khi so bàn giữa hai phần mềm, kiểm tra xem chúng dùng cách nào.

Vai trò trong luận đoán

• Cung Trực Phù = phía mình / chủ thể: là điểm đầu tiên cần đọc. Trực Phù vượng tướng, gặp cát thì "phe ta" mạnh; bị khắc, nhập mộ thì bất lợi.
• Trực Phù đại diện quý nhân, lãnh đạo, cấp trên: trong việc cầu quan, Kỳ Môn Dụng Thần Quyết lấy Trực Phù làm "cấp trên / người quyết định".
• Trực Sử (cửa trị) chỉ "đường đi của việc": cửa trị tốt hay xấu cho biết tiến trình sự việc hanh thông hay trắc trở.

Lỗi thường gặp

1. Nhầm Trực Phù với can giờ: Trực Phù được suy từ tuần phù rồi mới dời theo can giờ, không phải cứ lấy can giờ làm Trực Phù.
2. Quên Trực Phù dẫn cả sao lẫn thần, Trực Sử dẫn cửa: hai mốc, hai tầng khác nhau, đừng gộp.
3. So bàn hai app mà không xét phương pháp xoay: khác vị trí Trực Phù thường chỉ do khác cách bước tiến / lạc cung, không hẳn là một bên sai.

Liên quan

Trực Phù đứng đầu Cửu Tinh và Bát Thần; Trực Sử đứng đầu Bát Môn. Xem cách dùng chúng trong quy trình ở Cách lập bàn Kỳ Môn và bức tranh chung ở Kỳ Môn Độn Giáp là gì. Hãy lập bàn Kỳ Môn để hệ thống tự an Trực Phù – Trực Sử cho bạn.

Nguồn tham khảo

• Yên Ba Điếu Tẩu Ca (煙波釣叟歌) — "Cửu Cung phùng Giáp vi Trực Phù".
• Kỳ Môn Độn Giáp (奇門遁甲) — quy tắc tuần phù, bước tiến / lạc cung.

Câu hỏi thường gặp